Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı 2014
Dairesi 6
Karar No 586
İlam No
Tutanak Tarihi 27.11.2018
Kararın Konusu Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar



Hatalı fazla çalışma ücreti ödenmesi

… tarih ve …. sayılı asıl İlamın ….’inci maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun ….tarihli ve …. tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

Asıl İlamın ….’inci maddesiyle, …. Taah. Eği. Danış. Hizmetleri İmar İnş. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan ….-TL bedelli ….. Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Tüm Çalışma Alanlarında İhtiyaç Duyulan Planlama, Uygulama, Bilgi İşlem, Bakım İşletim Hizmetlerine Teknik Destek Sağlanması İşi kapsamında çalışan personellerden bazılarına hatalı fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucunda …..-TL tutarında kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle bu tutarın tazminine karar verilmişti.

Bu tazmin hükmüne karşı İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan; Harcama Yetkilileri; …., …. ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan …. ve …. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurul …. tarih ve …. tutanak sayılı İlamıyla, 4857 sayılı İş Kanunu ve Sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan söz konusu sürelerin; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde belirtilen izinler, aynı Kanun’un 41’inci maddesine dayanarak kullanılan serbest zaman, aynı Kanun’un 47’nci maddesine göre verilen hastalık izinleri ile 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun’da sayılan tatil günleri olup, sayılan bu süreler ve günlerin hesaba katılarak, fazla çalışma ücretinin ödenmesinde mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle söz konusu tazmin hükmünü bozarak dosyayı yeniden karara bağlanmak üzere Dairemize gönderilmesine karar vermiştir.

Temyiz Kurulunun anılan kararına istinaden Dairemize gönderilen söz konusu dosyanın incelenmesi sonucunda;

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde:

“Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir…”

Aynı Kanun’un “Çalışma Süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde:

“Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir…”

denilmektedir.

Anılan Kanun’un 45’inci maddesinde ise aksi kararlaştırılmamışsa, haftalık 45 saatlik çalışma süresinin, haftanın çalışma günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı hükme bağlandığından, söz konusu iş için, haftalık çalışma süresinin, haftanın çalışılan 5 gününe eşit ölçüde bölünerek günde 8 saat haftada 40 saat, şeklinde uygulandığı anlaşılmaktadır.

….. Taah. Eği. Danış. Hizmetleri İmar İnş. ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan …. Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Tüm Çalışma Alanlarında İhtiyaç Duyulan Planlama, Uygulama, Bilgi İşlem, Bakım İşletim Hizmetlerine Teknik Destek Sağlanması İşine ait Teknik Şartnamenin “Çalışma Saati ve Çalışma Düzeni ile İlgili Hususlar” başlıklı 12’nci maddesinde;

“12.1- Yüklenici personelinin çalışma günleri ve saatleri konusunda yürürlükteki iş kanunu hükümleri geçerlidir. 4857 sayılı iş Kanun’una ilişkin çalışma süreleri yönetmeliğinin 4. Maddesi gereği haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Çalışma saatleri hafta içi 8.00-17.00 arası olup, 1 saat arası öğle tatili verilecektir. Cumartesi günü ise 8.00-13.00 arasıdır. İdare tarafından işin gerekliliğine göre çalışma saatleri değiştirilebilir.

12.2- Herhangi bir hafta içerisinde cumartesi günleri çalışılmamış ise personelin ücretinin hesaplamasında cumartesi günü çalışılmış (itibari gün) sayılarak herhangi bir kesintiye gidilmez. Ancak, personel aynı hafta içerisinde cumartesi dışındaki diğer iş günlerinde fazla mesai yapmış ise 45 saate kadarki (5 saat) kısmı hafta içerisindeki toplam mesaisinden düşülür. Kalan çalışma süresi fazla mesai olarak kabul edilerek bedeli ödenir.

12.3- 6. gün veya cumartesi günü çalışılmış ise cumartesi gününün 5 saatlik kısmına mesai ücreti ödenmez. 3 saati fazla mesai olarak kabul edilerek ücreti mesaili olarak ödenir...”

ifadesinin yer aldığı görülmüştür.

İlamda konu edilen haftalık çalışma süresinin doldurulmaması hususu, işçilerin işe devamsızlığından veya iş yerini mazeretsiz terk etmeleri gibi kasti sebeplerden değil; İş Kanunu ve Sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan ve kanunların işçiler için öngördüğü bir hakkın kullanılması ile ilgilidir.

Haftalık 45 saat çalışılmamasına neden olan izinlerin ve serbest zamanın çalışma süresi içerisinde kullanılması, Ulusal Bayram, Hafta Tatili ve Genel Tatil günlerinde ise işçinin çalıştırılmaması, çalıştırılsa bile ek ücret ödemesini gerektirir. Diğer yandan işçiye ödenen fazla çalışma ücreti işçinin fiilen çalıştığı bir sürenin karşılığıdır.

4857 sayılı İş Kanunu ve Teknik Şartname hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan söz konusu süreler; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde belirtilen izinler, aynı Kanun’un 41’inci maddesine dayanarak kullanılan serbest zaman, aynı Kanun’un 47’nci maddesine göre verilen hastalık izinleri ile 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun’da sayılan tatil günleri olup, sayılan bu süreler ve günlerin hesaba katılarak, fazla çalışma ücretinin ödenmesinde mevzuata aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan gerekçelerle, mevzuata uygun olduğu anlaşılan …..-TL tutarındaki ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı oy;

Üye …..’nun karşı oy gerekçesi;

Normal çalışma sürelerini esneklik için gerekli hükümlere bağlı şekilde düzenleyen 4857 sayılı İş Kanununda, fazla çalışma kavramı için kanuni günlük çalışma süresi ölçütü terkedilerek, onun yerini haftalık çalışma süresi aldığından,

İş Kanunu’nun 41’inci maddesinin 1’inci fıkrasına göre, fazla çalışmayı belirleyen haftalık çalışma süresi ölçütü mutlak emredici olduğundan, taraflarca sözleşmelere konulan hü-kümlerle bu ölçütün kaldırılması ve yerine başka bir ölçüt getirilmesi mümkün olmayıp, aksi yönde sözleşme hükümleri geçersiz olacağından,

İşçinin 7 günden oluşan bir haftalık zaman diliminde çalıştırıldığı sürenin toplam olarak 45 saati doldurup doldurmadığına bakılacağı, dolduruyorsa 45 saati aşan süreler fazla çalışma olarak saptanarak zamlı ücret ödeneceğinden,

Kurum uygulamasında işçiye, günlük çalışma süresini aştığı ancak haftalık olarak 45 saatlik çalışma süresini doldurmadığı haftalarda da fazla çalışma ücreti ödenmekte olup, bu uygulama açıkça mevzuata aykırı olduğundan,

4857 sayılı Kanun’da çalışılmayan bu sürelerin (izin, hastalık izni, serbest zaman, 2429 sayılı Kanun’da sayılan tatil günleri) çalışılmış gibi sayılarak işçiye yevmiyesinin tam ödenmesinin istenmesindeki kastın, kişinin bu sayılan haller nedeniyle çalışamadığı dönemde işverenin işçinin ücretinden kesinti yaparak işçinin mağdur edilmesinin önüne geçilmesi olduğundan ve denetçi görüşünde belirtilen diğer gerekçelerle,

Haftalık çalışma süresini doldurmayan bazı işçilere hatalı fazla çalışma ücreti ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Belirtilen gerekçelerle, ….. tarihli ve …sayılı sayılı İlamın …’nci maddesiyle verilen tazmin kararında direnilerek neden olunan …..-TL tutarındaki kamu zararının tazminine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.