Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı 2017
Dairesi 6
Karar No 636
İlam No 130
Tutanak Tarihi 21.2.2019
Kararın Konusu Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar



Gelir Vergisi Kesintisinin Hatalı Yapılması ve Bordrodan Yemek Bedeli Kesintisi Yapılmaması

A) Belediye Başkanı ….’a belediye meclis üyesi sıfatıyla ödenen huzur hakkı ve encümen üyesi olarak ödenen aylık ödeneğin kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmemesi sonucu eksik gelir vergisi kesintisi yapıldığı görülmüştür.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Mevzuu” başlıklı 1’inci maddesinde aynen;

“Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılında elde ettiği gelirlerin gerçek ve safi tutarıdır.”

denilmektedir.

2’nci maddesinde ücretler, gelire giren kazanç ve iratlar arasında sayılmıştır.

Anılan Kanun’un “Ücretin Tarifi” başlıklı 61 inci maddesinde ise;

“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı(Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebetinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.

Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.

1. …

2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler;

3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısiyle ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

… ”

hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanun’un “Esas Tarife” başlıklı 103’üncü maddesinde %15-%35 arasında değişen artan oranlı tarife öngörülmüş olup 2017 yılı için güncel nispetler şu şekildedir;

13.000 TL’ye kadar %15,

30.000 TL’nin 13.000 TL’si için 1.950 TL, fazlası için %20,

110.000 TL’nin 30.000 TL’si için 5.350 TL, fazlası için %27,

110.000 TL’den fazlasının 110.000 TL’si için 26.950 TL, fazlası için %35.

Söz konusu Kanun’un “Verginin Hesaplanması” başlıklı 104’üncü maddesinde ise;

“Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31 inci maddedeki indirimler düşüldükten 103 üncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır.

Ücretlerin vergilendirilmesinde aylık vergi; yıllık vergi 12’ye bölünmek, gündelik vergi aylık vergi 30’a bölünmek suretiyle hesaplanır.”

denilmektedir.

Yukarıda yazılan mevzuat hükümleri uyarınca, bir takvim yılında gelir vergisine tabi tüm gelir unsurlarının toplanarak ilgili oranların uygulanması suretiyle gelir vergisinin hesaplanması gerekmektedir.

Belediye başkanının encümen ödeneği ve huzur hakkı olarak elde ettiği gelirlerin ayrı ayrı değerlendirilerek vergiye tabi tutulması sonucu kesilmesi gereken gelir vergisi tutarından daha eksik vergi kesintisi yapılmıştır. Başka bir ifade ile söz konusu ödemelerin kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmemesi sonucu eksik gelir vergisi hesaplanmıştır.

Bu itibarla, Belediye Başkanı …..’a belediye meclis üyesi sıfatıyla ödenen huzur hakkı ve encümen üyesi olarak ödenen aylık ödeneğin kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmemesi sonucu …. TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak bu kamu zararı tutarı ….. TL ….’dan tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.

B) Belediye Başkanı …..’ın bordrolarında gösterilen yemek kesintilerinin, kesinti toplamında dikkate alınmadığı görülmüştür.

5393 saylı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanı’nın Özlük Hakları” başlıklı 39’uncu maddesinde aynen;

“…

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve usûllere göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de uygulanır.”

denilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Sosyal Hak ve Yardımlar” ismini taşıyan altıncı kısmının “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde;

“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.”

denilmektedir.

Bu yetkiye istinaden çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde ise;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.



Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”

hükmü yer almaktadır.

Belediye başkanlarının sosyal hak ve yardımlar hususunda devlet memurları ile aynı esas ve usullere tabi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle memurlarda olduğu gibi bordrolarından yemek kesintisinin yapılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede bordrolarda yemek kesintilerinin hesap edildiği halde kesinti toplamlarına dahil edilmediği, ödeme emri belgesinde ise bazı aylarda ödeneğe, bazı aylarda ise sosyal hak ve yardımlara ilave edilmek suretiyle herhangi bir kesintinin yapılmadığı görülmüştür.

Bu itibarla, Belediye Başkanı …..’dan kesilmesi gereken yemek bedelinin kesilmeyerek belediye bütçesinden karşılanması sonucu …. TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak bu kamu zararı tutarı …. TL ….’dan tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.