Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı 2017
Dairesi 6
Karar No 655
İlam No 166
Tutanak Tarihi 11.4.2019
Kararın Konusu Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar



Fazla çalışma ücreti

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğünde çalışan Tahsildar … ve V.H.K.İ. … ile Tesisiler Müdürlüğünde çalışan Müdür V. …’e Belediye Başkan Vekili …’ın imzasını taşıyan … tarihli ve … sayılı yazıya istinaden 13.03.2017 tarihli ve 2017/10049 sayılı Kararname eki Karar dayanak gösterilerek fazla çalışma ücreti ödendiği görülmüştür.

13.07.2017 tarihli ve 30065 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “13.03.2017 tarihli ve 2017/10049 sayılı Kararname eki Karar’ın 1’inci maddesinde, “Bu Karar; 18/1/2017 tarihli ve 6770 sayılı Kanun, 31/10/2016 tarihli ve 678 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 2/1/2017 tarihli ve 684 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Sosyal Güvelik Kurumu Başkanlığınca yapılması öngörülen işlemlerin zamanında sonuçlandırılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personeline fazla çalışma ücreti ödenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.” denilerek bu Karar’ın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi personelini kapsadığı hükme bağlandığından, söz konusu Karar dayanak gösterilerek belediye personeline fazla çalışma ücretinin ödenmesi mümkün değildir.

Diğer taraftan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178’inci maddesinde aynen; “(Değişik: 5/7/1991 - KHK - 433/3 md.; İptal : Ana. Mah'nin 5/5/1992 tarih ve E. 1991/33, K.1992/32 sayılı Kararı ile, Yeniden düzenleme: 18/5/1994 - KHK - 527/8 md.)

A) 99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında;

a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince),

b) Fabrika, atelye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması,

hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.

Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenir

B) (İptal: Ana. Mah'nin 14/2/1997 tarih ve E: 1997/20, K: 1997/32 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:3/4/1998 - 4359/4) Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.

Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.

Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarına ödenecek fazla çalışma ücretleri ve diğer hususlar Başbakan tarafından onaylanacak bir talimatla tesbit edilir.”

denilerek yapılan fazla çalışma karşılığında ücret ödenebilmesi bazı koşulların varlığına bağlanmıştır.

Anılan hükme göre; yapılan fazla çalışma karşılığında ücret ödenebilmesi için fazla çalışmanın salgın hastalık ve tabi afetler gibi olağanüstü hallerde veya fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi, yerlerde İş Kanunu’na tabi işçilerle birlikte hizmetin gereği olarak yapılması gerekir. Bu hallerin dışında yapılacak fazla çalışmalar karşılığında ise; ücret ödenmeyip izin verilir.

Yine 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K- Cetvelinin III. FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ başlığının “A. Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti” alt başlığının 2’nci sırasında,

“657 sayılı Kanuna tabi personele, anılan Kanunun 178 inci maddesinde yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın ve fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında,



b) Her bir makam için aylık toplam 450 saati geçmemek üzere Kurul Başkanı (Bakanlıklar), Genel Müdür ve daha üst birim yöneticileri, Strateji Geliştirme Başkanı, Vali, General ve Amiral rütbesini haiz olmak kaydıyla Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, kuvvet komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığındaki Daire Başkanı ve daha üst birimlerin yöneticileri, Rektör, Büyükşehir ve İl Belediye Başkanları ile birlikte çalışan personele ayda 90 saati geçmemek üzere makam onayına istinaden saat başına yapılacak ödeme 1,93 Türk Lirasıdır.”

denilerek belediyelerde çalışan 657 sayılı Kanun’a tabi personele, bu Kanun’un 178’inci maddesinde yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında saat başı fazla çalışma ücretinin ödenebilmesi için; bu personelin belediye başkanı ile birlikte çalışan personel olması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Görüldüğü üzere Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğünde çalışan Tahsildar … ve V.H.K.İ. … ile Tesisiler Müdür V. …’e fazla çalışma ücreti; 13.03.2017 tarihli ve 2017/10049 sayılı Kararname eki Karar dayanak gösterilerek ödenemeyeceği gibi 657 sayılı Kanun’un 178’nci maddesi ile 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K- Cetvelinin III. FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ başlığının “A. Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti” alt başlığının 2’nci sırasında yer alan hükme göre de ödenemez.

Her ne kadar savunmalarda; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denildiği, buna göre kamu zararının oluşabilmesi için kamu görevlilerin kasıt, kusur ve ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemlerinin bulunması gerektiği, 13/03/2017 tarihli ve 2017/10049 sayılı Kararname eki olan Kararın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi tüm personeli kapsayan bir ödemeyi düzenlediği gibi algılanıp sehven fazla çalıma ücretinin ödendiği, kasıtlı yapılan herhangi bir ödemenin bulunmadığı, fazla mesainin fiilen yapıldığı, angaryanın yasak olduğu açıklanarak konu hakkında yasal mevzuatına uygunluğuna karar verilmesi gerektiği belirtilmişse de;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı sayılmıştır. Somut olayda da fazla çalışma ücreti ödemesi yukarıda açıklandığı gerekçeyle mevzuata aykırı olduğundan, mevzuata aykırı bu ödemeyi yapan kamu görevlileri kusurludur.

Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178’inci maddesinin (B) bendinin birinci fıkrasında, kurumların gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabileceği hükme bağlandığından, adı geçen kişilere ödenen fazla çalışma ücreti Anayasa’nın angaryayı yasaklayan 18’nci maddesi kapsamında yapılan ödeme olarak da kabul edilemez.

Muhasebe Yetkilisi …’ın savunmasında ise; belediyelerinin üzerinde yapılan yoğun denetim nedeniyle ödeme emri belgelerini düzenleyen ilgili personelin imza atmaktan kaçındığı personelin mağdur edilmemesi amacıyla maaş ödemelerine ilişkin ödeme emri belgelerindeki bu imza eksikliği bilinerek ödemelerin yapıldığı belirtilmekte ise de; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, muhasebe yetkilisinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde yetkililerin imzasını kontrol etmekle yükümlü olduğu belirtildikten sonra altıncı fıkrasında bu kontrol yükümlülüğünden dolayı sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır. 14.06.2007 tarihli ve 5189 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında da ödeme emri belgesi üzerinde harcama yetkilisi veya gerçekleştirme görevlisinden sadece birinin imzası varsa, muhasebe yetkilisinin, imzası bulunan görevliyle birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.

Bu itibarla, Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğünde çalışan Tahsildar … ve V.H.K.İ. … ile Tesisiler Müdürlüğünde çalışan Müdür V. …’e mevzuata aykırı olarak fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucunda neden olunan kamu zararı tutarı …-TL’nin,

…-TL’sinin fazla çalışma ücretine ilişkin … tarihli ve … sayılı yazıyı imzalayan Üst Yönetici (Belediye Başkan V.) … ve Harcama Yetkilisi (Kültür ve Sosyal İşler Müd. V.) … ile ödeme emri belgesinde Gerçekleştirme Görevlisinin imzasının varlığını aramadan ödeme yapan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müd. V.) …’a,

…-TL’sinin fazla çalışma ücretine ilişkin … tarihli ve … sayılı yazıyı imzalayan Üst Yönetici (Belediye Başkan V.) … ve Harcama Yetkilisi (Tesisler Müd. V.) … ile ödeme emri belgesi üzerinde Gerçekleştirme Görevlisinin imzasının varlığını aramadan ödeme yapan Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müd. V.) …’a,

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine,

Düzenlenen sorguda … Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla kamu zararından sorumlu tutulmuşsa da; adı geçen görevlinin ödeme emri belgesi ve eki belgelerde imzasının bulunmaması nedeniyle harcama sürecinde yer almadığı anlaşıldığından, oluşan bu zarardan sorumlu tutulmamasına,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.