Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı 2014  
Dairesi 5  
Dosya No 41617  
Tutanak No 45462  
Tutanak Tarihi 26.12.2018  
Kararın Konusu Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar İlgili Daire Kararı için tıklayın



KONU: Muhtarlara nakdi yardım yapılması.

183 sayılı İlamın 16. maddesiyle; ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtara Belediye Meclis kararına aykırı olarak, her ay düzenli nakdi yardım yapılması sonucu ... TL’ye tazmin hükmü verilmiş, tazmin hükmünün 29.11.2017 tarih ve 43784 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla TASDİKİNE karar verilmiştir.

İlamda Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... karar düzeltilmesi talebi ile vermiş olduğu dilekçesinde özetle;

2015 yılı içerisinde görev yapan muhtarlara yapılan ödemelerle ilgili ... TL kamu zararına sebebiyet verildiğinin sorgu konusu edildiğini, 2015 yılı İlamında "Muhtarlara yapılan nakdi yardım anılan hükümden de anlaşılacağı üzere ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için gerekli desteğin sağlanması olarak değerlendirilmiş olup; yapılan ödemelerle ilgili olarak bir kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına" oy çokluğu ile karar verildiğini, buradan da anlaşılacağı üzere birebir aynı konu hakkında iki farklı karar alındığını,

Edime Belediyesi sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtarın muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, Edime Belediye Meclisinin 01.02.2012 tarihli kararı ile muhtarlara aylık ... TL aynı yardım yapılması kararlaştırıldığını, 15.11.2013 tarih ve 2013/469 sayılı karar ile de aynı yardımın miktarı ... TL olarak güncellendiğini, söz konusu yardımın muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet gibi hizmetler için gereken harcamalara katkıda bulunmak amacını taşıyan bir destek ödemesi niteliğinde olduğunun görüldüğünü,

Ayrıca Belediye Meclis Kararında aylık ... TL ayni yardım yapılır kararı alınmışsa da, muhtarların talep yazısından da anlaşılacağı üzere talep sadece muhtarların kullandığı hizmet binalarına ait elektrik, su, doğalgaz, telefon, internet vb. masraflarının karşılanması için destek ve yardım yapılması olduğunu, 

Yapılan ödemenin temel amacının muhtarlara maaş niteliğinde ödeme yapmak olmayıp; Belediyelerle çalışması mutlak gerekli olan muhtarların hizmet binalarının faal durumda ve eksiksiz olması, çalışma koşullarının daha sağlıklı ortamda yapılmasını sağlamak olduğunu,

Ayrıca 5393 sayılı Belediye Kanunu 9. maddesinde "..gerekli ayni yardım ve desteği sağlar..." cümlesinde geçen "destek" kelimesinin Türk Dil Kurumu sözlüğünde "maddi ve manevi yardımcı, dayanak" anlamına geldiğini, "maddi" kelimesinin de "Mal, para, varlıkla ilgili olan" anlamına geldiğinin açık şekilde anlaşıldığını, Kanun koyucunun nakdi yardım yapılmasını engellemek isteseydi "destek" kelimesini kanun metninden çıkartırdı diye düşünülerek kendileri tarafından bu şekilde yorumlandığını, muhtarlara yapılan ödemeler de buna istinaden yapıldığını,

Kanun metninde yapılacak yardımın miktarı belirtilmediğinden ilgili meclis kararı sadece yapılacak yardımın miktarı yönünden geçerli olup; yapılan yardımlar meclis kararında belirtilen tutarı aşmadığından yasaya aykırı bir işlem olmadığı kanaatinde olduğunu,

Yukarıdaki belirttiği nedenlerden dolayı hakkında verilen tazmin hükmünün kaldırılması konusunda karar düzeltme talebinin değerlendirilmesini arz ettiğini belirtmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“Temyiz Kurulu Kararında özetle; belediye sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtara Belediye Meclis kararına aykırı olarak, her ay düzenli nakdi yardım yapıldığı,

5393 sayılı Belediye Kanununun “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9. maddesinin dördüncü fıkrasında;

“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmünün yer aldığı,

Belediye bütçesinden mahallelerin ve muhtarlıkların ihtiyaçları için yapılabilecek yardım ayni yardım ve destekle sınırlı tutulmuş, nakdi yardım yapılması öngörülmemiştir. Nitekim, Belediye Meclisinin 01.02.2012 tarihli kararında muhtarlara aylık ...,-TL “ayni” yardım yapılmasının kararlaştırıldığı, 15.11.2013 tarih ve 469 sayılı karar ile de “ayni” yardımın miktarının ...,-TL olarak güncellendiği belirtilerek,

Her ay düzenli olarak muhtarlar adına açılmış hesaplara para aktarılmak suretiyle “nakdi” olarak gerçekleştirilmesi ve Belediye Meclisi kararlarına aykırı olarak nakdi olarak yapılmasının mümkün olmadığına ve tazmin kararının tasdikine karar verilmiştir.

Karar düzeltilme talebi dilekçesinde özetle, 2015 yılı hesabının yargılanması sonucunda verilen Daire Kararında 2014 yılı hesabında yer alan konu ile bire bir aynı olan Belediye sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtara her ay düzenli nakdi yardım yapılması olayında bir kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verildiği, yapılan söz konusu yardımın muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet gibi hizmetler için gereken harcamalara katkıda bulunmak amacını taşıyan bir destek ödemesi mahiyetinde olduğu, 5393 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yer alan gerekli ayni yardım ve desteği sağlar” cümlesindeki “destek” kelimesinin nakdi desteği de kapsadığı şeklinde yorum yapılarak ödemeler buna istinaden yapıldığı, yapılan yardımların meclis kararında belirtilen tutarı aşmadığından mevzuata aykırı bir işlemin gerçekleşmediği belirtilerek, verilen tazmin hükmü kararının düzeltilerek kaldırılması talep edilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun;

“Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9. maddesinin dördüncü fıkrasında,

“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.”,

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15. maddesinde, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:

a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”

hükümleri yer almaktadır.

Anılan hükme göre, muhtarlıkların ihtiyaçlarının karşılanması hususunda belediyelere ayni yardımın yanı sıra, bütçe imkanları ölçüsünde gerekli desteği sağlama görev ve yetkisi de verilmiştir. Bu duruma göre belediyeler, muhtarlıkların ihtiyaçlarının karşılanması için ayni yardımın dışında gerekli desteği de sağlayabilirler.

Kanun hükmünden, muhtarların ihtiyaçlarının giderilmesi için belediyelerin ayni yardımla birlikte gerekli desteği sağlayacağı ifade edilmiş olup; destek ifadesinden hem ayni hem de nakdi desteğin anlaşılması gerektiği, düşünülmektedir. Kanun koyucu madde metninden nakdi desteği çıkartmak istemiş olabilir. Ancak, madde metninden destek ifadesi çıkarılmamış olduğundan belediyelerin muhtarlara hem nakdi hem de ayni yardımda bulunabilecekleri değerlendirilmektedir.

Bahse konu olayda ise, belediyesi sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtarın tamamının muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, Belediye Meclisinin 01.02.2012 tarihli kararı ile muhtarlara aylık ...,-TL ayni yardım yapılması kararlaştırılmış, 15.11.2013 tarih ve 469 sayılı kararı ile de ayni yardımın miktarı ...,-TL olarak güncellenmiştir. Meclis kararında görüldüğü üzere, muhtarlar arasında bir ayırım yapılmaksızın tamamına bu yardım yapılmıştır. Söz konusu yardımın, maaş niteliğinde olmadığı, muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet gibi hizmetler için gereken harcamalara katkıda bulunmak amacını taşıdığı ve bir destek ödemesi niteliğinde olduğu görülmektedir. Muhtarlara yapılan bu yardımların, 5393 sayılı Kanunun Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14 üncü maddesinde belirtilen mahallî ve müşterek nitelikteki görevler arasında yer aldığı ve kamu zararını oluşturmadığı düşünülmektedir.

Bu itibarla, sorumluların karar düzeltme talepleri kabul edilerek verilen tazmin kararının kaldırılması yönünde karar verilmesi uygun olur.

Arz olunur.”

denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtara Belediye Meclis kararına aykırı olarak, her ay düzenli nakdi yardım yapıldığı görülmüştür.

29.11.2017 tarih ve 43784 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında belirtildiği gibi;

5393 sayılı Belediye Kanununun “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9. maddesinin dördüncü fıkrasında;

“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.”

hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Kanunun yasalaşması sürecinde, tasarı olarak hükümetin teklif ettiği metinde söz konusu fıkra, “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” şeklinde düzenlenmiş iken, tasarının görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, sunulan bir önerge ile fıkra metnine “ayni” kelimesi eklenerek fıkra metni; “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır” şekline dönüştürülmüş ve madde bu haliyle yasalaşmıştır. Dolayısıyla, Kanun koyucunun iradesinin ve amacının, yardım ve desteğin “ayni” olarak yapılması gerektiği şeklinde ortaya çıktığına kuşku bulunmamaktadır.

Anılan hüküm uyarınca, Belediye bütçesinden mahallelerin ve muhtarlıkların ihtiyaçları için yapılabilecek yardım ayni yardım ve destekle sınırlı tutulmuş, nakdi yardım yapılması öngörülmemiştir. Nitekim, ... Belediye Meclisinin 01.02.2012 tarihli kararında da muhtarlara aylık ... TL “ayni” yardım yapılması kararlaştırılmıştır. 15.11.2013 tarih ve 2013/469 sayılı karar ile de “ayni” yardımın miktarı ... TL olarak güncellenmiştir. Uygulamada ise söz konusu yardımlar Meclis kararında öngörüldüğü üzere ayni olarak yapılmak yerine, her ay düzenli olarak muhtarlar adına açılmış hesaplara para aktarılmak suretiyle “nakdi” olarak gerçekleştirilmiştir. Yasanın yukarıda yer alan hükmüne ve Belediye Meclisi kararlarına aykırı olarak nakdi olarak yapılması mümkün değildir.

Ayrıca, muhtarlara yapılan nakdi yardımlara ilişkin ödeme emri belgelerinin harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından imzalanmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde “yetkililerin imzasını” kontrol etme yükümlülüğü bulunduğundan, mevzuata ve Belediye Meclisi kararına aykırı olarak muhtarlara nakdi yardım yapılması sonucu oluşan kamu zararından muhasebe yetkilisi tek başına sorumlu tutulmuştur.

Sorumlunun karar düzeltilmesi kapsamında vermiş olduğu dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlar, 29.11.2017 tarih ve 43784 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında dikkate alındığından ve 6085 sayılı Kanunun 57. maddesinde belirtilen karar düzeltilmesini gerektiren yeni bir husus ileri sürülmediğinden 29.11.2017 tarih ve 43784 tutanak sayılı (27916 İlam Nolu) Temyiz Kurulu İlamının DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (Üyeler ..., ..., ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla Karar verildiği 26.12.2018 tarih ve 45462 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



(Karşı oy gerekçesi

Üyeler ..., ..., ...’ın karşı oy gerekçesi:

5393 sayılı Belediye Kanununun;

“Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9. maddesinin dördüncü fıkrasında,

“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.”,

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15. maddesinde, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:

a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak…”

hükümleri yer almaktadır.

Anılan hükme göre, muhtarlıkların ihtiyaçlarının karşılanması hususunda belediyelere ayni yardımın yanı sıra, bütçe imkânları ölçüsünde gerekli desteği sağlama görev ve yetkisi de verilmiştir. Bu duruma göre belediyeler, muhtarlıkların ihtiyaçlarının karşılanması için ayni yardımın dışında gerekli desteği de sağlayabilirler.

Bahse konu olayda ise, ... Belediyesi sınırları içerisinde bulunan mahallelerde görevli 24 muhtarın muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, ... Belediye Meclisinin 01.02.2012 tarihli kararı ile muhtarlara aylık ... TL ayni yardım yapılması kararlaştırılmış, 15.11.2013 tarih ve 2013/469 sayılı kararı ile de ayni yardımın miktarı ... TL olarak güncellenmiştir. Söz konusu yardımın, muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet gibi hizmetler için gereken harcamalara katkıda bulunmak amacını taşıyan bir destek ödemesi niteliğinde olduğu görülmektedir.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin kabul edilerek 29.11.2017 tarih ve 43784 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 183 sayılı İlamın 16. maddesiyle tazmin hükmolunan ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.)