Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı 2016  
Dairesi 6  
Dosya No 43822  
Tutanak No 45826  
Tutanak Tarihi 6.3.2019  
Kararın Konusu Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar İlgili Daire Kararı için tıklayın



Konu: Sosyal Denge Sözleşmesi’ne istinaden yapılan sosyal denge ödüllendirilmesinde fazla ödeme yapılması.

66 sayılı İlamın 13’üncü maddesinde, ... Belediyesi ile ...Sen (... Sendikası) arasında 08.03.2012 tarihinde imzalanıp 15.05.2012 tarihinde yürürlüğe giren Sosyal Denge Sözleşmesi’ne istinaden yapılan sosyal denge ödüllendirilmesinde …..’ ye, Belediye Başkanınca belirlenen miktardan daha fazla ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle ….- TL’nin tazminine hükmolunmuştur.

İlamda Harcama Yetkilisi olarak sorumlu …,… Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu …, …. ile diğer sorumlu …. temyiz talebi ile vermiş oldukları müşterek imzalı dilekçelerinde özetle,

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.”

375 sayılı KHK’nın Ek 15’inci maddesinde ise;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Anayasa Mahkemesinin 02/02/2017 tarih ve 2014/2288 Başvuru nolu kararında Sosyal Denge Sözleşmesi;

“4688 sayılı Kanun kapsamında düzenlenebilen, toplu sözleşme niteliği taşımayan, toplu sözleşme güvencesi veya yükümlülükleri barındırmayan, kendine özgü dönemsel bir düzenlemedir. Bu sözleşme, kamu görevlilerinin ekonomik durumlarının daha iyi hale getirilmesi, ekonomik ve sosyal barışı sağlamak ve devam ettirmek, adaletsiz ücret dağılımını önlemek amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak çalışanlar dışındaki kamu görevlilerinin aylık maaşlarına ek olarak ödenmesi yasal düzenlemelerle öngörülen sosyal denge tazminatının ödeme şekil ve şartlarına ilişkin kuralları içermektedir.”

Bununla birlikte; Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklara Dair 2016-2017 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşme’nin “Toplu Sözleşme Hükümleri” başlıklı ikinci bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 5’inci maddesinde; “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür….” denildiğini,

Yukarıda belirtilen mevzuat ve hükümler değerlendirildiğinde Sosyal Denge Tazminatının kamu görevlilerinin aylıklarına ilaveten sözleşme hükümlerine istinaden tek parçada ödenecek bir tazminat olduğunun gayet açık olduğunu, Kanun koyucunun Zabıta ve İtfaiye personeli Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti ödeme usulünü hangi şartlarda hangi oranda ödeneceğini belirlerken, Sosyal denge tazminatı için böyle bir belirleme yapmadığını, bu sebeple Kanun koyucu tarafından yapılmayan bir düzenlemeye rağmen, Sosyal Denge Tazminatını günlük yevmiye gibi değerlendirerek kamu çalışanlarının aleyhine yorumlamanın mümkün olmadığını,

Kurum ile ...Sen (... Sendikası) arasında 08.03.2012 tarihinde imzalanıp 15.05.2012 tarihinde yürürlüğe giren Sosyal Denge Sözleşmesi imzalandığını, Sosyal Denge Sözleşmesinin “Aylık Sosyal Denge Sözleşmesi” başlıklı 15’inci maddesinde;

“Çalışana 657 sayılı devlet memurları kanununa göre verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net Sosyal denge sözleşmesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

FİİLEN GÖREV YAPAN;

…

i) Hizmette verimliliğin sağlanması amacıyla Belediye Başkanı tarafından belirlenen personele, belirlenen sürelerde gayret ve başarıları nedeniyle sosyal denge ödüllendirilmesi yapılır” hükmü ile Belediye Başkanına gayret ve başarıları sebebiyle kamu personeline ödüllendirme yapma yetkisinin verildiğini,

Ayrıca verilecek ödülün miktarını, ne kadar süreyle verileceğini, hangi personele verileceğini belirleme yetkisinin de ilgili madde uyarınca Belediye Başkanın olduğunu,

Ödül kelimesinin Türk Dil Kurumu sözlüğünde “Bir başarı karşılığında verilen armağan, mükâfat” olarak, Ödüllendirmenin ise “Bir başarıyı veya bir iyiliği ödülle değerlendirmek, mükâfatlandırmak” olarak tanımlandığını, bu kapsamda ... Belediyesindeki kamu personelinin gayret ve başarılarından dolayı Belediye Başkanı tarafından ödüllendirilmesinin çok geniş yelpazede değerlendirilecek bir durum olduğunun açık olduğunu,

İlgili maddeye göre ….’ye yapılan ödül ödemelerini tek çatı altında toplayıp, tek bir ödüllendirme olarak değerlendirmenin mümkün olmadığını, şöyle ki; ödüllendirme kamu personelinin 1 ay veya daha uzun süreli bir fiili çalışması sonucu takip ettiği işi başarıya ulaştırması sonucu yapılabileceği gibi, tek bir günde gerçekleştirilen eylemden dolayı da gerçekleştirilebileceğini (İtfaiye erinin 2 saatlik bir yangında üstün başarı göstermesi veya bir mühendis tarafından bir yapım projesinin uzun süre takibi sonucu başarıya ulaştırılması vb.), bu bağlamda performans ücreti adı altında yapılan sosyal denge ödüllendirmesinin hangi sebeple yapıldığı, miktarı ve süresi belediye başkanı tarafından belirlenirken yapılan ödemenin geçmiş ya da gelecek 1 ayı kapsadığının düşünülmesinin mümkün olmadığını, ayrıca sözleşmede birden fazla ödül olarak sosyal denge ödüllendirmesi yapılamayacağı ile ilgili bir hüküm bulunmadığını,

Bu kapsamda …..’ye Belediye Başkanı tarafından ilgili maddeye istinaden 3 defa sosyal denge ödüllendirilmesi yapıldığını, bu bağlamda 3 ödüllendirmenin miktarı ve ne kadar süreyle verileceğinin belediye başkanı tarafından belirlendiğini, 3 ödüllendirme için birbirinden bağımsız ödeme yapılmış olduğunu, ödemelerin sözleşme gereği ….-TL net….-TL brüt olduğunu,

Sosyal denge ödüllendirmesi ödemelerinde sözleşmeye yansıyan taraf iradelerine uygun olarak Belediye Başkanı tarafından belirlenen personele, belirlenen sürelerde gayret ve başarıları nedeniyle sosyal denge ödüllendirilmesi ödemesi yapılmış olup mevzuata aykırı bir işlem yapılmadığını ve bu yönde bir kasıtla da hareket edilmemiş olduğunu, dolayısıyla 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde yer alan kamu zararına ilişkin şartlar oluşmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Sorumlu savunmasında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, TC Anayasası, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, Yargı Kararları ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre ödemelerin yapıldığını belirtilerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.

Sorumlunun ilk savunmasındaki ileri sürdüğü hususları tekrarladığı görülmektedir.

Yeni bir bilgi ve bulgu bulunmamaktadır.

Bu nedenle, gerekçeli Daire kararının korunmasının uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan …, … ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

... Belediyesi ile ...Sen (... Sendikası) arasında 08.03.2012 tarihinde imzalanıp 15.05.2012 tarihinde yürürlüğe giren Sosyal Denge Sözleşmesinin “Aylık Sosyal Denge Sözleşmesi” başlıklı 15’inci maddesinde;

“A) Çalışana 657 sayılı devlet memurları kanununa göre verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net Sosyal denge sözleşmesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

FİİLEN GÖREV YAPAN;

Çalışana 657 sayılı devlet memurları kanununa göre verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net Sosyal denge sözleşmesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

…

i)Hizmette verimliliğin sağlanması amacıyla Belediye Başkanı tarafından belirlenen personele, belirlenen sürelerde gayret ve başarıları nedeniyle sosyal denge ödüllendirmesi yapılır.” hükmü yer almaktadır.

... Belediyesi müdür kadrosunda bulunan …. için;

-Belediye Başkanı’nın 12.04.2016 tarihli oluru ile Nisan ayından başlanmak suretiyle ikinci bir değerlendirmeye kadar …..-TL performans ücreti verilmesinin,

-Belediye Başkanı’nın Ekim ayındaki oluru ile 3 (üç) ay süre için …..-TL performans ücreti verilmesinin,

-Belediye Başkanı’nın 03.12.2016 tarihli oluru ile ise net ….-TL performans ücreti verilmesinin kararlaştırıldığı görülmüştür.

Ancak; …..’ ye yapılan fiili ödemeler incelendiğinde, yukarıda yer verilen belediye başkanı olurları ile kararlaştırılan performans ücreti miktarından daha yüksek miktarda ödemede bulunulduğu, dolayısıyla sözleşme hükmüne aykırı hareket edildiği anlaşılmıştır.

Sorumlularca tarafından, söz konusu üç ödüllendirmenin miktarı ve ne kadar süreyle verileceğinin Belediye Başkanı tarafından belirlendiği ve üç ödüllendirmenin birbirinden bağımsız olduğu ileri sürülmüşse de; ilgili resmi yazılar incelendiğinde;

12.04.2016 tarihli yazı ile ….-TL’lik sosyal denge ödülünün ikinci bir değerlendirmeye kadar devam etmesinin hedeflendiği, ekim ayında yazılan yazı ile ise bu ödemenin 3 ay daha ….-TL olarak devam ettirilmesinin kararlaştırıldığı görülmektedir. Savunmada ileri sürüldüğü üzere; bu iki olura istinaden yapılan ödemeleri birbirinden bağımsız olarak değerlendirmek yani bir önceki olur ile ödemeye başlanılan ödüle ikinci olur ile ek bir ödeme yapılacağını kabul etmek, ödemeye dayanak teşkil eden olur yazısı metninin ihtiva ettiği manadan uzaklaşmak olacaktır.

Diğer yandan, sorumlularca 03.01.2016 tarihli yazı ile kararlaştırılan ….-TL’lik ödül yazısının da yanlış yorumlanarak, ilgili kişiye hali hazırda aldığı ödüle ek olarak …-TL’lik ödeme yapıldığı görülmüştür. Ancak olur yazısından anlaşılacağı ve gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere ….TL (net) tutar mevcut ödemeye ek değil, bir süredir yapılan ödemenin revize edilmiş rakamıdır. Hali hazırda devam eden ….-TL’lik ödemeye ek olarak 2.000,00-TL ödenmesi amaçlanacak olsa idi, devam eden ödemeye süre sınırı konması gerekmeyecekti.

Dolayısıyla, Sosyal Denge Sözleşmesinin ilgili hükmüne istinaden ödenecek ödül için karar yazılarının birbirinden bağımsız ve her yazıda belirtilen ödül miktarının bir öncekine ilave olacak şekilde değerlendirilmesi mümkün değildir.

Açıklanan nedenlerle sorumluların iddialarının reddi ile 66 sayılı İlamın 13’üncü maddesiyle ….- TL’nin tazminine dair hükmün TASDİKİNE, Oy çokluğuyla (Üyeler …. ile …. ün aşağıda belirtilen ayrışık görüşlerine karşı),

Karar verildiği 06.03.2019 tarih ve 45826 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



Karşı oy gerekçesi

Üyeler … ile …ün karşı oy gerekçesi;

“Konu ile ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediye, memurlar ve sözleşmeli personel için toplu sözleşme yapma yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki Sosyal Denge Sözleşmesi ile sınırlı olup, bu sözleşme kapsamında ödenecek tutar Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme’de belirlenen üst limiti aşmayacaktır.

Belediyelerde yetkili sendika ile belediye başkanı arasında imzalanacak sözleşmelere sadece, belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan kamu personeline sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ve tazminatın tutarına ilişkin hükümler konabilir. Adı ne olursa olsun, sözleşmeye başka maddeler ekleyerek bu tazminat dışında ödeme yapılması mümkün değildir. Çünkü 4688 sayılı Kanun ile belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sağlanan ayrıcalık sadece sosyal denge tazminatı ödenmesinden ibarettir. Bunun dışında yapılan ödemeler adı ne olursa olsun yasal dayanaktan yoksundur.

İlamda, ….’ye Belediye Başkanı tarafından sözleşmenin ilgili maddesine istinaden üç defa sosyal denge ödüllendirilmesi yapıldığı, bu üç ödüllendirme için birbirinden bağımsız ödeme yapılmış olduğu(önceki ikramiyelerin yanısıra yeni bir ikramiye imiş gibi ayrıca ödendiği), ancak, ödül için karar yazılarında belirtilen ödül miktarının bir öncekine ilave olacak şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle kamu zararı hesaplandığı ve tazmin hükmü verildiği görülmektedir.

Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı(her ne ad ile olursa olsun bu nitelikteki ödemelerin tümü) aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Toplu sözleşmeye hüküm konulmak suretiyle bu miktarın üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.

Adı geçen şahsa sözleşmeye göre ikramiye ödenmesi öngörülmüş ise de; ödül ikramiyesinin yanısıra, aylık sosyal denge tazminatı da alıp almadığı ve bu duruma göre aylık tavan sınırın üzerinde bir ödeme yapılıp yapılmadığının tespiti ve eğer bu sınırı aşan bir miktar sözkonusu ise bu miktara tazmin hükmolunması gerekirdi.

Bu nedenle, konunun yeniden incelenerek hüküm tesis edilmesi için 66 sayılı İlamın 13’üncü maddesi ile verilen hükmün BOZULARAK Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.”